Σε αντίθεση με την προπόνηση αντοχής, η οποία μειώνει την εγκάρσια επιφάνεια των μυϊκών ινών, η προπόνηση αντίστασης προκαλεί αύξηση της εγκάρσιας επιφάνειας όλων των τύπων των μυϊκών ινών καθώς επίσης και του γλυκογόνου ηρεμίας. Στο παρόν άρθρο θα αναφερθούμε στις θεωρίες ανάπτυξης του μυϊκού ιστού, στους πιθανούς τρόπους δηλαδή που πιστεύεται ότι αυξάνεται ο μυϊκός ιστός. Σε επόμενο άρθρο συνέχεια αυτού, θα αναφερθούμε επίσης στους τύπους σώματος του ανθρώπινου οργανισμού καθώς επίσης και στην ποσότητα μυϊκής μάζας που μπορεί ο κάθε τύπος σώματος να δεχτεί. Τέλος, θα μιλήσουμε και για την προσαρμοστικότητα των μυών που λαμβάνει χώρα κατά την άσκηση αντίστασης.

Θεωρίες Ανάπτυξης του Μυϊκού Ιστού

Όταν αυξάνεται η ολική μάζα του μυός (αύξηση της μάζας του μυϊκού κυττάρου) τότε αυτό ονομάζεται υπερτροφία του μυός, ενώ η αύξηση του αριθμού των μυϊκών κυττάρων ονομάζεται υπερπλασία του μυός. Τέλος, η ελάττωση της ολικής μάζας του μυός ονομάζεται ατροφία του μυός. Όλοι οι μύες του σώματος αναδιαμορφώνονται συνεχώς για να προσαρμόζονται στις λειτουργίες που απαιτούνται από αυτούς. Οι διάμετροι, το μήκος, η δύναμη και η αγγείωση των μυών μεταβάλλονται. Ακόμα και οι τύποι των μυϊκών ινών που περιέχονται σε αυτούς μεταβάλλονται έστω και σε μικρό βαθμό. Αυτή η διαδικασία προσαρμοστικότητας σε αρκετές περιπτώσεις γίνεται αρκετά γρήγορα, χρειάζονται μόνο λίγες εβδομάδες. Έχει δειχθεί από πειράματα ότι ακόμα και κάτω από απόλυτα φυσιολογικές συνθήκες, οι συσταλτές πρωτεΐνες των μυών μπορούν να αντικαθίστανται πλήρως μέσα σε δυο μόνο εβδομάδες. Όσο εντονότερη είναι η προσπάθεια τόσο μεγαλύτερη είναι η προσαρμογή ενός ατόμου σε μια δεδομένη χρονική στιγμή και σ’ ένα δεδομένο περιβάλλον. Tο άγνωστο όμως όριο των βιολογικών προσαρμογών διαφέρει από άτομο σε άτομο και εξαρτάται από το γονότυπο, το φύλο, την ηλικία και από τις περιβαλλοντικές επιδράσεις. Η υπερτροφία προκαλείται σε μεγαλύτερη έκταση όταν ο μυς διατείνεται κατά την διάρκεια της συστολής του. Με λίγες μόνο τέτοιου είδους συστολές την ημέρα κατορθώνεται η σχεδόν μέγιστη δυνατή υπερτροφία του μυός μέσα σε 6 έως 10 εβδομάδες. Στην πραγματικότητα, οι αντιδράσεις στις προπονήσεις δύναμης, δείχνουν ότι δέχονται επίδραση από νευρογενείς και μυογενείς παράγοντες . Οι νευρικές προσαρμογές είναι οι πρώτες αλλαγές που συμβαίνουν στους μυς, επιτρέποντας την αύξηση της δύναμης και της ισχύος τους στα πρώτα στάδια του προγράμματος άσκησης με αντίσταση, χωρίς να έχει επέλθει ακόμα η αύξηση στην εγκάρσια τομή στην γαστέρα των μυών.

Έχει επίσης αποδειχθεί ότι ειδικές προσαρμογές συμβαίνουν εξαρτώμενες από το πρόγραμμα προπόνησης που έχει εφαρμοστεί. Στην συνέχεια του άρθρου θα αναφερθούμε αναλυτικότερα σε αυτές τις προσαρμογές. Ο τρόπος με τον οποίο οι ισχυρές συστολές των μυών προκαλούν την υπερτροφία τους δεν είναι γνωστός. Είναι όμως γνωστό ότι η υπερτροφία των μυών οφείλεται κατά το πλείστον στη μεγάλη αύξηση του αριθμού των μυϊκών ινιδίων ακτίνης και μυοσίνης. Παράλληλα με την αύξηση του αριθμού των μυϊκών ινιδίων, αυξάνονται επίσης και τα ενζυμικά συστήματα με τα οποία παρέχεται ενέργεια. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα ένζυμα της γλυκόλυσης, με αποτέλεσμα την ταχεία παροχή ικανού ποσού ενέργειας κατά την διάρκεια βραχυχρόνιων έντονων μυϊκών συστολών. Όταν ένας μυς παραμένει αχρησιμοποίητος για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ο ρυθμός της φθοράς των συσταλτών του πρωτεϊνών, καθώς και η μείωση του αριθμού των μυϊκών ινιδίων καθίσταται ταχύτερος από τον ρυθμό της αντικατάστασής τους. Με αυτόν τον τρόπο επέρχεται η ατροφία του μυός. Όπως προαναφέρθηκε, οι ασκήσεις αντίστασης δημιουργούν μια υπερφόρτωση στο μυϊκό κύτταρο, διεγείροντας το DNA μέσα στους πολλούς πυρήνες που περιέχουν τα μυϊκά κύτταρα. Έχει δειχτεί ότι το πρώτο στάδιο της μυϊκής υπερτροφίας, κατά την έναρξη της υπερφόρτωσης, σχετίζεται με αυξημένη δραστηριότητα του RNA και της πρωτεϊνικής σύνθεσης. Με την πάροδο του χρόνου, το μυϊκό κύτταρο τείνει να προσαρμοστεί στην επιβάρυνση αυτή, αυξάνοντας το μέγεθός του. Ο Carson (1997) αναφέρει τους πιθανούς τρόπους που μπορεί να γίνεται αυτό:

Πρώτα, τα ξεχωριστά μυϊκά κύτταρα και μυοϊνίδια μπορούν απλώς να αυξήσουν το μέγεθός τους, ενσωματώνοντας περισσότερη πρωτεΐνη. Κατά δεύτερον, τα μυοϊνίδια σε κάθε κύτταρο μπορούν να πολλαπλασιαστούν, πράγμα το οποίο θα αυξήσει το μέγεθος της κάθε μυϊκής ίνας. Τρίτον, το ποσό του συνδετικού ιστού γύρω από κάθε μυϊκή ίνα και γύρω από κάθε δέσμη μυϊκών ινών μπορεί να αυξηθεί και να πυκνώσει, πράγμα το οποίο θα οδηγήσει σε μια συνολική αύξηση του μεγέθους όλου του μυός. Τέταρτον, το κύτταρο μπορεί να αυξήσει το περιεχόμενό του σε ένζυμα και σε απόθεμα ενέργειας, ειδικότερα σε ΑΤΡ και γλυκογόνο. Το αυξημένο μυϊκό γλυκογόνο, μαζί με την αυξημένη μυϊκή πρωτεΐνη, δεσμεύουν επιπλέον νερό, κάτι που συνεισφέρει στην αύξηση του σωματικού βάρους. Τέλος, οι μυϊκές ίνες μπορούν να αυξηθούν σε αριθμό (υπερπλασία). Πρόσφατα όμως στοιχεία δείχνουν ότι αυτό είναι πολύ λιγότερο πιθανό να συμβεί σε σύγκριση με τους άλλους τέσσερεις τρόπους που επάγουν την μυϊκήυπερτροφία.

Περιστασιακά, μπορεί να βρεθεί έλλειμμα μυϊκών ινών σε ένα υγιές άτομο που προπονείται έντονα, αλλά δεν έχει επιπρόσθετη λήψη τροφής ή αποθέματα λίπους, για να ισορροπήσει την αυξημένη δαπάνη ενέργειας που προκαλείται από την άσκηση. Η επιθυμητή ενέργεια αυτή, το πιθανότερο είναι να βρεθεί από την διάσπαση σωματικών πρωτεϊνών μέσα στον μυ.

«Αρκετά επιστημονικό άρθρο, που έχει να κάνει με τις διεργασίες του σώματος για να επιτευχθεί η μυϊκή υπερτροφία, απόσπασμα από την πολύ ενδιαφέρουσα εργασία του Θεοχάρη Καρίνου για την μυϊκή διάπλαση»